Makaleler

İş Kanunu, işyeri kavramını salt bir işin görüldüğü yer olarak görmemiş, işçinin işverene karşı iş görme borcu altında olduğu çalışma saatleri boyunca vakit geçirmek zorunda kaldığı yerleri de bu kapsama almıştır. Böylece işçilerin işyeri yemekhanesi, dinlenme alanı ya da spor alanı gibi yerlerde vakit geçireceği düşünülerek geniş bir tanım yapılmıştır. Özellikle işyeri kavramının belirlenmesi, iş kazaları için önem arz etmektedir. Bu sebeple işyeri kapsamına giren yerlerin özel olarak belirtilmesi yoluna gidilmiştir.

İşyeri Kavramının Tanımı 

İş Kanunu’nun 2. maddesinde işyeri kavramı, “İşverenin işyerinde ürettiği mal veya hizmet ile nitelik yönünden bağlılığı bulunan ve aynı yönetim altında örgütlenen yerler (işyerine bağlı yerler) ile dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden ve meslekî eğitim ve avlu gibi diğer eklentiler ve araçlar da işyerinden sayılır. İşyeri, işyerine bağlı yerler, eklentiler ve araçlar ile oluşturulan iş organizasyonu kapsamında bir bütündür.” şeklinde tanımlanmıştır. Böylece bir yerin işyeri sayılması için gereken en temel şart işverenin mal veya hizmet ürettiği yerin belirlenmesidir. Ancak bazen üretilen mal veya hizmet gereği nitelik yönünden bağlılık bulanan ve aynı yönetim altında bulunması gereken yerler de işyeri faaliyetinden sayılmıştır. 

Kanun genel bir tanım yaptıktan sonra işyeri kavramını geniş tuttuğunu ifade edebilmek için sayma yoluna giderek, “Dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim ve avlu” işyeri kavramını somutlaştırmıştır. Ayrıca “gibi eklentiler ve araçlarda“  diye devam ederek kanunun saymadığı ama işlevsel olarak bu şekilde kullanılan yerlerin de işyeri sayılacağını ifade etmiştir. Sonuç olarak işyeri işverenin örgütlediği yerler, ekler ve eklentiler olarak bir bütün olarak ifade edilmiştir. 

İşyeri Kavramının Kapsamı 

1)Asıl İşyeri 

İşyeri denildiği zaman temel olarak anlaşılması gereken, mal veya hizmet üretmek amacıyla örgütlenilen yer kavramıdır.  Genel olarak burada işin ve işyeri amacının esas olarak gerçekleştiği yer olarak ifade edilmesi gerekmektedir. Burada işçi sayısının önemi yoktur. İşyeri maddi ya da maddi olmayan unsurlara sahip olabilir, bu işyeri tanımı için belirleyici değildir. 

2)İşyerine Bağlı Yerler

İşin temel olarak görüldüğü yerin asıl işyeri olduğu ifade edildikten sonra temel işin görülmesiyle ilişki ve bağlılık oluşturan yerler de işyerine bağlı yerler sayılmaktadır. Buradaki bağlılık ilişkisi, işin niteliğinden ya da işin yönetimi altında örgütlenen yer olarak tanımlanabilir.

a.Nitelik yönünden bağlılık 

Asıl işyerinde görülen mal veya hizmet üretimine nitelik yönünden yardımcı olan ve asıl işin tamamlanmasını sağlayan, böylece bir organizasyon bütünü oluşturan yerdir. Bu sebeple asıl işyeri ile nitelik yönünden bağlı bulunmayan işyeri ayrı bir işyeri olarak sayılmalıdır. Mesela asıl işyerinde üretilen ürün başka bir birimde paketleniyor ve depolanıyorsa bu asıl işyerine nitelik yönünden bağlılığı ifade etmektedir. Bu örnek üzerinden de anlaşılacağı gibi asıl işyerinde üretilen ürün çeşitli teknik prosedürleri izleyerek organizasyonu bütününü oluşturmalıdır. Aksi durumda farklı bir işyerinden bahsedilecektir. Ekonomik yönden ayrı bir kar ve zarar kalemi tutulmaması nitelik yönünden bağlılığı en temel şekilde ayrılmasını sağlamayan unsurlardır.

b.Yönetim bakımından bağlılık 

Bağlı işyeri sayılmasının ikinci şartı işyerinin aynı yönetim altında tek bir işverene bağlı olması koşuludur. Eğer ayrı yönetim söz konusuysa burada yönetimsel bir bağlılıktan bahsedilemeyecektir.  Yönetimsel bağlılık arandığı için coğrafi bakımdan, işyerlerinin birbirinden ayrı ayrı örgütlenmelerini kolaylaştırmaktadır. İki veya daha çok yer arasında var olan teknik bağımlılık aynı amaca hizmet ediyorsa ve bu durum aynı yönetim altında ise burada hukuken tek bir işyerinin varlığından bahsetmek gerekmektedir. 

3)Eklentiler

İş Kanunu işyerinin eklentisi olan yerlerin de, işyeri kapsamında sayılacağı ifade etmiştir. Kanun eklentileri sayma yöntemiyle, “Dinlenme, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma muayene ve bakım, beden ve mesleki eğitim ve avlu” şeklinde ifade etmiştir. Ancak bunlar sınırlı sayıda değildir, benzer nitelikte yerler de mesela işyeri kafeteryası ya da oyun alanları da işyeri eklentisi sayılacaktır. 

4)Araçlar

İş Kanunu’nda bahsedilen araç ifadesi, işin yapılması için dolaylı ya da doğrudan tahsis edilen her türlü araçtır. Bu araçların hareketli veya hareketsiz olmasının ya da işyerinin içinde veya dışında olmasının bir önemi yoktur.

 

Paylaş
Yorumlar
Yorum Yap
© Tüm Hakları Saklıdır 2021 | Coşkun & Yıldırım Hukuk Bürosu